E-ticaret Site Mimarisi: Kategori Ağacı ve URL Yapısı
E-ticaret site mimarisi nasıl kurulur? Kategori ağacı, URL yapısı, iç linkler, breadcrumb ve filtre sayfalarını adım adım planlamanın yolunu görün.
E-ticaret site mimarisi, bir online mağazadaki ana sayfa, kategori, alt kategori ve ürün sayfalarının hiyerarşisini ve bu sayfaların birbirine nasıl linklendiğini tanımlayan yapıdır. Kısa cevap şu: kategori ağacını müşterinin arama diline göre kurarsınız, her ürüne menüden başlayan HTML linkleriyle ulaşılmasını sağlarsınız ve URL’leri sade, sabit ve okunabilir tutarsınız. Filtrelerden yalnızca arama talebi olanları ayrı sayfa yaparsınız.
Mağaza SEO’sunun genel çerçevesini e-ticaret SEO rehberi yazısında anlattım. Bu yazı, o çerçevenin temelindeki yapıya odaklanıyor: kategori ağacı, URL yapısı, iç linkler, breadcrumb ve filtre sayfaları. Yazılım geliştirici olarak başlayıp SEO’ya geçtiğim için bu konuya hem geliştirme hem arama tarafından bakıyorum.
E-ticaret site mimarisi neden önemlidir?
E-ticaret site mimarisi önemlidir, çünkü Google bir mağazadaki sayfaların önemini büyük ölçüde site içi linklerden çıkarır. Google’ın e-ticaret dokümantasyonuna göre bir sayfaya ulaşmak için izlenen link sayısı ve sayfaya gelen link sayısı, o sayfanın sitedeki göreli önemini anlamak için kullanılabilir.[1] Yani menüden iki tıkta ulaşılan bir kategori ile altıncı sayfalamada kalan bir ürün aynı sinyali taşımaz.
Kurumsal bir sitede birkaç düzine sayfa vardır ve yapı kendiliğinden düzgün kalır. Bir mağazada ise binlerce ürün, yüzlerce kategori ve filtrelerin ürettiği çok sayıda URL bulunur. Mimari kararlar burada tek tek sayfaları değil, şablonları etkiler. Kategori şablonundaki bir link hatası, aynı anda yüzlerce sayfanın keşfedilmesini zorlaştırır.
Mimarinin ikinci işlevi kullanıcı deneyimidir. Ziyaretçi aradığı ürünü menüde ve kategori isimlerinde tanıdığı kelimelerle bulmalıdır. Arama motoru için doğru olan yapı ile müşteri için doğru olan yapı çoğu zaman aynıdır, çünkü ikisi de aynı arama dilinden türetilir.
Kategori ağacı nasıl kurulur?
Kategori ağacı, ürünleri insanların arama yaparken kullandığı gruplara göre ana kategori, alt kategori ve ürün seviyelerine ayırarak kurulur. Kategori ağacı, mimarinin iskeletidir: menü, URL’ler ve iç linkler bu ağaçtan türetilir. Bu yüzden ağaç tasarımına ürün listesinden değil, anahtar kelime verisinden başlarım.
İlk adım, mağazanın sattığı ürün türleri için talebi çıkarmaktır. Hangi grupların ayrı arandığını, hangilerinin bir üst başlık altında arandığını anahtar kelime araştırması gösterir. Örneğin “saç bakım ürünleri” genel bir talep iken “sülfatsız şampuan” kendi başına aranan bir alt gruptur. Ayrı ve belirgin talebi olan grup, kendi kategori sayfasını hak eder.
İkinci adım, seviye sayısına karar vermektir. Ben çoğu mağaza için ana kategori ve alt kategoriden oluşan iki seviyeyi yeterli buluyorum. Çok geniş kataloglarda üçüncü seviye gerekebilir. Seviye sayısını artırmak yerine, aynı seviyede daha net ayrılmış kategoriler kurmak genellikle daha iyi sonuç verir.
Üçüncü adım, her kategorinin tek bir arama niyetine karşılık gelmesini sağlamaktır. Aynı talebe cevap veren iki kategori, birbiriyle yarışan iki sayfa üretir. Kategori sayfasının içeriğini nasıl kurduğumu kategori sayfası SEO yazısında ayrıca anlattım.
Depo mantığıyla kurulan ağaç
- Tedarikçi ya da marka listesine göre gruplar
- İç kodlarla adlandırılmış kategoriler
- Aynı talebe cevap veren birden fazla kategori
- Talebi olmayan çok sayıda boş alt kategori
Arama diline göre kurulan ağaç
- Müşterinin aradığı ürün türlerine göre gruplar
- Arama ifadeleriyle adlandırılmış kategoriler
- Her kategori tek bir arama niyetine karşılık gelir
- Alt kategori yalnızca ayrı talep varsa açılır
Tıklama derinliği ve düz yapı nasıl dengelenir?
Tıklama derinliği, bir sayfaya ana sayfadan kaç link izlenerek ulaşıldığını gösterir ve satış getiren sayfalar için düşük tutulmalıdır. Sektörde sık duyulan “her ürün en fazla üç tıkta olmalı” kuralı, Google’ın koyduğu bir kural değildir. Google’ın önerdiği şey, menüden kategori sayfalarına, oradan alt kategorilere ve sonunda tüm ürün sayfalarına link verilmesidir.[1]
Tamamen düz bir yapı da çözüm değildir. Ana sayfadan yüzlerce kategoriye link vermek, hiyerarşi sinyalini zayıflatır ve menüyü kullanılamaz hale getirir. Dengeli yapı, hiyerarşiyi korurken önemli sayfaları ek linklerle öne çıkarır. Google da çok satan bir ürünü ana sayfadan ya da blog yazıları gibi içeriklerden linklemeyi öneriyor.[1]
Derinliği en çok artıran şey genellikle sayfalamadır. Bir kategorideki ürünler 20’şerli sayfalara bölündüğünde, listenin sonundaki ürünler çok derinde kalabilir. Bu durumda alt kategori açmak, sayfa başına ürün sayısını artırmak ya da ilgili ürün linkleri eklemek derinliği azaltır.
E-ticaret URL yapısı nasıl olmalı?
E-ticaret URL yapısı okunabilir kelimelerden oluşmalı, kelimeleri tireyle ayırmalı, gereksiz parametre içermemeli ve ürün değişse bile sabit kalmalıdır. Google, URL’lerde uzun ID numaraları yerine okunabilir kelimeler kullanılmasını, kelime ayırıcı olarak alt çizgi yerine tire tercih edilmesini ve içeriği değiştirmeyen parametrelerin kırpılmasını önerir.[2]
Burada sık yapılan bir yanlışı düzeltmek gerekiyor. URL’deki klasör yapısı, Google’a site hiyerarşisini anlatmanın ana yolu değildir. Google’ın e-ticaret dokümantasyonu, site yapısını anlamak için genellikle URL yapısına bakılmadığını, sayfalar arasındaki linklerin analiz edildiğini açıkça söyler.[1] Bu yüzden URL’ye derin bir kategori yolu eklemek sıralamayı tek başına iyileştirmez.
Bu bilgi, ürün URL’si kararını kolaylaştırır. Bir ürün birden fazla kategoride yer alabilir. Ürün URL’si kategori yolunu içerirse, aynı ürün birden fazla adresten açılır ve yinelenen URL sorunu doğar. Ben ürünler için kategoriden bağımsız, kısa ve sabit bir yol kullanmayı tercih ediyorum:
Kategori: /sac-bakim/
Alt kategori: /sac-bakim/sampuan/
Ürün: /urun/sulfatsiz-sampuan-250-ml/
Filtre: /sac-bakim/sampuan/?renk=mavi&siralama=fiyat
Türkçe karakterler konusunda da bir karar vermek gerekir. Google, ASCII dışındaki karakterlerin linklerde yüzde kodlamasıyla (percent encoding) verilmesini önerir.[2] Pratikte Türkiye’deki mağazaların çoğu “ş”, “ğ” ve “ı” harflerini “s”, “g” ve “i” ile değiştirir. Hangi yolu seçerseniz seçin, kural tüm sitede aynı olmalıdır. Google URL’leri büyük-küçük harfe duyarlı işlediği için tüm adresleri küçük harfle yazmak da yinelenen adresleri önler.[2]
İç linkler ve breadcrumb mimariyi nasıl taşır?
İç linkler, e-ticaret mimarisinin asıl taşıyıcısıdır; Google bir mağazanın yapısını büyük ölçüde menü, kategori ve metin içi linklerden çıkarır. Bu linklerin Google tarafından izlenebilmesi için <a href> etiketiyle verilmesi gerekir. Google, gezinme için başka HTML öğelerine bağlanmış JavaScript olaylarının kullanılmamasını önerir.[3]
Bir mağazada dört tür iç link kurarım. Birincisi menü linkleridir; ana ve alt kategorileri taşır. İkincisi kategori sayfasındaki ürün listesi ve alt kategori linkleridir. Üçüncüsü ürün sayfasındaki ilgili ürün ve “aynı kategoride” linkleridir. Dördüncüsü de rehber ve blog içeriklerinden kategorilere verilen metin içi linklerdir.
Google, kategori sayfaları bir kategorideki tüm ürünlere doğrudan link vermiyorsa Googlebot’un bazı ürünleri tarayarak bulamayabileceğini belirtir. Googlebot site içi arama kutusuna sorgu da yazmaz.[1] Bu yüzden yalnızca site içi aramayla ulaşılabilen ürünler, mimari açısından yetim sayfa riskini taşır. Tüm ürünlere link vermek mümkün değilse Google, sitemap ya da Merchant Center feed’i kullanılmasını önerir.[1]
Breadcrumb, mimarinin sayfa üzerindeki görünür halidir. Ürün sayfasında “Ana sayfa › Saç bakım › Şampuan” şeklindeki yol, kullanıcıya nerede olduğunu gösterir ve üst kategorilere link verir. BreadcrumbList yapılandırılmış verisi ise bu yolu Google’a makine tarafından okunabilir şekilde iletir; Google bu işaretlemeyi sayfanın arama sonuçlarında kategorize edilmesi için kullanır.[5]
Filtre sayfaları mimariye nasıl dahil edilir?
Kısa cevap
Filtre sayfaları site mimarisine nasıl dahil edilir?
Filtre sayfaları, yalnızca gerçek arama talebi olan kombinasyonlar seçilerek mimariye dahil edilir. Bu kombinasyonlar temiz bir URL, kendi başlığı ve açıklamasıyla alt kategori gibi ele alınır ve kategori sayfasından linklenir. Talep görmeyen renk, fiyat ve sıralama kombinasyonlarının taranması ise sınırlandırılır.
- Filtre kombinasyonları için arama talebini anahtar kelime verisiyle kontrol edin.
- Talebi olan kombinasyonlara temiz URL, başlık ve açıklama verin.
- Bu sayfaları kategori sayfasından normal HTML linkiyle bağlayın.
- Talebi olmayan filtre ve sıralama URL’lerinin taranmasını sınırlandırın.
- Sitemap’e yalnızca indekslenmesini istediğiniz filtre sayfalarını ekleyin.
Filtreli gezinme (faceted navigation), e-ticaret mimarisini en kolay bozan bileşendir. Renk, beden, marka, fiyat aralığı ve sıralama seçeneklerinin her kombinasyonu yeni bir URL üretebilir. Google, arama sonuçlarında görünmesi gerekmeyen filtre URL’lerinin taranmasının robots.txt ile engellenebileceğini ya da filtre bilgisinin URL fragmanında taşınabileceğini belirtir.[4]
Burada önemli olan, filtreleri “hepsi açık” ya da “hepsi kapalı” diye düşünmemektir. “Kadın koşu ayakkabısı” gibi kendi başına aranan bir kombinasyon, mimaride bir alt kategori yeri hak eder. “Mavi, 42 numara, fiyata göre artan” gibi bir kombinasyon ise yalnızca o anda listeyi daraltan bir araçtır ve taranması gerekmez.
Mevcut bir mağazanın mimarisi nasıl değiştirilir?
Mevcut bir mağazanın mimarisi, eski ve yeni URL’leri eşleyen bir 301 yönlendirme haritasıyla, aşamalı olarak değiştirilir. Kategori ağacını ya da URL yapısını yeniden kurmak, aslında bir site taşımasıdır. Yönlendirmesi eksik bırakılan her eski adres, biriktirdiği linkleri ve sıralamayı kaybetme riski taşır.
Yazılım tarafında çalıştığım projelerde bu işi her zaman bir tabloyla başlatıyorum. Tabloda her eski URL, yeni karşılığı, durum kodu ve son dönemde aldığı organik trafik yer alır. Trafik getiren adresler önce eşlenir. Karşılığı olmayan eski kategoriler en yakın yeni kategoriye yönlendirilir; ana sayfaya toplu yönlendirme yapılmaz.
Değişiklik yayına alındıktan sonra iş bitmez. Menü ve metin içi linkler doğrudan yeni adreslere işaret etmeli, yönlendirme zincirine bırakılmamalıdır. Sitemap yalnızca yeni URL’leri içermeli, canonical etiketleri de yeni adreslere göre güncellenmelidir. Taşımadan sonraki haftalarda Search Console’daki sayfa indeksleme raporunu ve 404 listesini yakından izlerim. Denetim sırasını e-ticaret SEO kontrol listesi yazısında ayrıntılı verdim.
Sonuç: mimari, ilk ürün yüklenmeden önce kurulur
E-ticaret site mimarisi, müşterinin arama diline göre kurulan bir kategori ağacı, bu ağacı taşıyan iç linkler ve sade, sabit URL’lerden oluşur. Google yapıyı linklerden okuduğu için en önemli iş, her ürüne menüden başlayan HTML linkleriyle, az adımda ve tek bir adresle ulaşılmasını sağlamaktır. Filtrelerden yalnızca talebi olanlar mimariye girer.
Bir sonraki adım olarak mağazanızı bir site tarayıcısıyla tarayıp tıklama derinliği raporunu Search Console’daki dizine eklenmeyen sayfalarla karşılaştırmanızı öneririm. Mimari ile reklam ve ölçüm tarafını birlikte nasıl ele aldığımı e-ticaret SEO ve reklam yönetimi sayfasında, teknik SEO yaklaşımımı SEO hizmetleri sayfasında, geçmiş deneyimimi de hakkımda sayfasında bulabilirsiniz.
Bu yazıdaki terimler
- Kategori ağacı
- Kategori ağacı, bir online mağazadaki ürünlerin ana kategori, alt kategori ve ürün seviyelerine göre gruplandığı hiyerarşik sınıflandırmadır. Taksonomi olarak da anılır. Menü, URL ve iç link yapısı genellikle bu ağaçtan türetilir.
- Site mimarisi
- Site mimarisi, bir web sitesindeki sayfaların hiyerarşisini ve menü, kategori, breadcrumb ve metin içi linklerle birbirine nasıl bağlandığını tanımlayan yapıdır. İngilizcede site architecture denir. Arama motorlarının sayfaları bulmasını ve göreli önemini anlamasını etkiler.
- Tıklama derinliği
- Tıklama derinliği, bir sayfaya ana sayfadan başlayarak kaç link izlenerek ulaşıldığını gösteren ölçüdür; İngilizcede click depth ya da crawl depth denir. Site tarayıcıları bu değeri her URL için raporlar ve derinde kalan önemli sayfaları bulmayı kolaylaştırır.
- Yetim sayfa
- Yetim sayfa, sitede yayında olduğu halde başka hiçbir site içi sayfadan link almayan sayfadır; İngilizcede orphan page denir. Google böyle bir sayfayı yalnızca sitemap ya da dış linkler üzerinden bulabilir ve önemini düşük değerlendirebilir.
Sık sorulan sorular
E-ticaret site mimarisi neden önemlidir?
Site mimarisi, Google'ın ürünleri bulma yolunu ve hangi sayfaları önemli saydığını belirler. Google, bir sayfaya ulaşmak için izlenen link sayısını ve sayfaya gelen site içi linkleri göreli önem sinyali olarak kullanabileceğini açıklar. Aynı yapı, ziyaretçinin aradığı ürüne kaç adımda ulaştığını da belirler.
Ürün URL'sinde kategori yolu olmalı mı?
Ürün URL'sinde kategori yolu olması zorunlu değildir. Google, site yapısını çoğunlukla URL'lerden değil, sayfalar arasındaki linklerden çıkarır. Birden fazla kategoride yer alan ürünler için kategoriden bağımsız, sabit bir ürün URL'si kullanmak yinelenen adres sorununu azaltır.
3 tıklama kuralı gerçek bir Google kuralı mı?
Hayır, 3 tıklama kuralı Google'ın koyduğu bir kural değil, sektörde yaygın bir pratik hedeftir. Google'ın söylediği, önemli sayfalara menü ve kategori linkleriyle ulaşılabilmesi ve önemli ürünlere daha fazla site içi link verilmesidir. Büyük kataloglarda amaç, sabit bir sayı yerine satış getiren sayfaları sığ tutmaktır.
Filtre sayfaları site mimarisine dahil edilmeli mi?
Yalnızca gerçek arama talebi olan filtre kombinasyonları mimariye dahil edilmelidir. Bu sayfalar kendi temiz URL'si, başlığı ve açıklamasıyla bir alt kategori gibi ele alınır. Talep görmeyen renk, fiyat ve sıralama kombinasyonlarının taranması ise robots.txt ya da benzeri yöntemlerle sınırlandırılır.
Mevcut bir mağazanın mimarisi nasıl değiştirilir?
Önce mevcut URL'lerin tamamı ve trafik getiren sayfalar listelenir. Ardından her eski URL için yeni karşılığını gösteren bir 301 yönlendirme haritası hazırlanır. Değişiklik yayına alındıktan sonra iç linkler, sitemap ve canonical etiketleri yeni adreslere göre güncellenir ve Search Console düzenli izlenir.
Kaynaklar
- Google Search Central: E-ticaret sitenizin yapısını Google'ın anlamasına yardımcı olma
- Google Search Central: Google Arama için URL yapısı en iyi uygulamaları
- Google Search Central: Taranabilir linkler
- Google Search Central: Filtreli gezinme (faceted navigation) URL'lerinin taranmasını yönetme
- Google Search Central: Breadcrumb (içerik haritası) yapılandırılmış verisi
Konunun tamamı: E-ticaret SEO rehberi ↗ · Teknik SEO rehberi ↗