E-ticaret SEOE-ticaret Reklamları
E-ticaret Pazarlama Uzmanı Ne Yapar? Doğru Kişiyi Seçmek
E-ticaret pazarlama uzmanı ne yapar, işe alımda hangi yetkinliklere bakılmalı? Görev tanımı, mülakat soruları, uyarı işaretleri ve ilk 90 gün rehberi.
E-ticaret pazarlama uzmanı, bir online mağazanın ürünlerini doğru kişilere gösteren ve bu ziyaretleri kârlı satışa çeviren dijital kanalları yöneten kişidir. Görevi reklam hesapları, ürün feed’i, SEO, ölçüm altyapısı ve sipariş verisinin reklam platformlarına geri gönderilmesini kapsar. İyi bir uzmanın başarısı tıklama sayısıyla değil, iade sonrası kâr ve geri dönen müşteriyle ölçülür.
Bu yazıyı marka sahipleri, e-ticaret müdürleri ve pazarlama ekibini kuran karar vericiler için yazdım. Bu konuda aranan sonuçların çoğu iş ilanları ve “nasıl e-ticaret uzmanı olunur?” sorusuna cevap veren kariyer yazılarıdır. Ben soruya diğer taraftan bakıyorum: Bu kişiyi işe alacak biri neye bakmalı? Önce rolün sınırlarını, sonra yetkinlikleri, mülakat sorularını ve uyarı işaretlerini anlatıyorum.
E-ticaret pazarlama uzmanı ne yapar?
E-ticaret pazarlama uzmanı, ürünün keşfedilmesinden siparişin tamamlanmasına kadar uzanan dijital yolculuğu planlar, yönetir ve ölçer. Bu yolculuk arama sonuçlarında, Shopping reklamlarında, sosyal medya akışlarında ve e-posta kutusunda geçer. Uzmanın işi, her kanalın satışa ne kattığını görünür hale getirmek ve bütçeyi buna göre dağıtmaktır.
Günlük işin büyük kısmı beş başlıkta toplanır. Ücretli edinme (paid acquisition), Google Ads’te arama, Shopping ve Performance Max kampanyalarının, Meta Ads’te katalog reklamlarının yönetilmesidir. Ürün verisi, Merchant Center’a giden ürün feed’inin başlık, fiyat, stok ve GTIN gibi alanlarla doğru tutulmasıdır. Organik görünürlük, kategori ve ürün sayfalarının arama motorlarında bulunabilir olmasıdır. Ölçüm, her siparişin hangi kanaldan geldiğinin ve sonra iade edilip edilmediğinin izlenmesidir. Elde tutma (retention) ise mevcut müşterinin e-posta, SMS ve yeniden pazarlama ile tekrar satın almasıdır.
Ürün feed’i, mağazadaki ürünlerin reklam platformlarına aktarılan yapılandırılmış listesidir. Google, Merchant Center’a gönderilen ürün verisi için zorunlu ve önerilen alanları ayrıntılı bir spesifikasyonla tanımlar.[2] Feed’deki hatalı bir fiyat ya da eksik bir kimlik, kampanya ayarları ne kadar iyi olursa olsun ürünün gösterimini engeller. Bu yüzden feed yönetimi, e-ticarette pazarlamanın teknik çekirdeğidir. Ücretsiz ürün listelemelerinin nasıl çalıştığını Merchant Center ücretsiz listeleme yazısında anlattım.
Rolün sınırları nerede çizilmeli?
Rolün sınırını yazılı olarak çizmek, işe alımdan sonraki ilk anlaşmazlıkları önler. E-ticaret pazarlama uzmanı genellikle ürün fiyatını belirlemez, tedarik ve depo süreçlerini yönetmez, müşteri hizmetleri taleplerini tek başına çözmez. Fiyat kararı ticari ekibin, stok ve kargo operasyon ekibinin, site altyapısı ise yazılım ekibinin sorumluluğundadır.
Uzmanın bu ekiplerle sürekli konuşması ise zorunludur. Stokta olmayan ürüne reklam harcamak, kampanya takvimini bilmeden indirim dönemine hazırlıksız girmek ya da sitede yavaş bir ödeme sayfasıyla trafik satın almak tipik kayıplardır. İş tanımında hangi verinin kimden, hangi sıklıkla geleceğini yazmak bu kayıpları azaltır.
E-ticaret uzmanı ile dijital pazarlama uzmanı arasındaki fark nedir?
E-ticaret pazarlama uzmanı, dijital pazarlama uzmanından farklı olarak ürün kataloğu, stok, fiyat ve sipariş verisiyle doğrudan çalışır. Dijital pazarlama uzmanı daha çok marka iletişimi, içerik ve kampanya kreatifine odaklanır. İki rol aynı reklam platformlarını kullanabilir, ama optimize ettikleri şey farklıdır.
Bu farkı bir de pazaryeri uzmanlığından ayırmak gerekir. Pazaryeri uzmanı, Trendyol, Hepsiburada ya da Amazon gibi platformlarda mağaza hesabını, listeleme kalitesini ve platform içi reklamları yönetir. E-ticaret pazarlama uzmanı ise markanın kendi sitesine trafik ve satış getirmeye odaklanır. Pek çok marka iki kanalda birden satış yaptığı için ilanda hangisinin öncelikli olduğunu açıkça yazmak gerekir.
Dijital pazarlama uzmanı
- Marka bilinirliği ve iletişim planı
- İçerik takvimi ve kreatif üretimi
- Kampanya bazlı raporlama
- Sosyal medya topluluk yönetimi
E-ticaret pazarlama uzmanı
- Ürün feed'i ve Merchant Center
- Shopping, Performance Max ve katalog reklamları
- Sipariş, iade ve kâr bazlı raporlama
- Sepet ve ödeme adımlarının ölçümü
Hangi yetkinlikler aranmalı?
Bir e-ticaret pazarlama uzmanında aranacak yetkinlikler dört gruba ayrılır: kanal bilgisi, ürün verisi bilgisi, ölçüm bilgisi ve ticari düşünce. Kanal bilgisi sık bulunur. Adayları birbirinden ayıran kısım ise ölçüm ve ticari düşüncedir. İlanı yazarken bu dört grubu ayrı ayrı tanımlamak, görüşmeleri karşılaştırılabilir kılar.
Kanal bilgisi, Google Ads ve Meta Ads hesap yapısını, teklif stratejilerini ve hedef kitle ayarlarını kapsar. Google’ın hedef ROAS (Target ROAS) teklif stratejisi, her aramada olası dönüşümün değerini tahmin edip teklifi buna göre ayarlar.[4] Bu stratejinin doğru çalışması için sipariş değerlerinin reklam platformuna doğru gönderilmesi gerekir. Uzmanın bu bağı açıklayabilmesi beklenir.
Ürün verisi bilgisi, feed alanlarını, ürün varyantlarını ve feed kurallarıyla başlık optimizasyonunu kapsar. E-ticaret SEO da bu gruba yakındır: kategori sayfaları, filtreli URL’ler, ürün şeması ve iç linkleme. Bu konuyu ayrıntılı olarak e-ticaret SEO rehberi yazısında anlattım. Kategori sayfalarının neden çoğu zaman ürün sayfalarından daha çok organik trafik aldığını ise kategori sayfası SEO yazısında bulabilirsiniz.
Ölçüm bilgisi, GA4 e-ticaret olaylarını, dönüşüm takibini ve sunucu taraflı entegrasyonları kapsar. Google Analytics, ürün listesi görüntüleme, sepete ekleme, ödeme başlatma, satın alma ve iade gibi adımları ayrı e-ticaret olaylarıyla ölçmeyi önerir.[3] Satın alma olayında her siparişe benzersiz bir transaction_id verilmesi, aynı siparişin iki kez sayılmasını önler.[3] Meta tarafında ise Conversions API, sunucudan doğrudan olay göndermeye izin verir.[5] Tarayıcı ve sunucu ölçümünün farkını server-side tracking yazısında anlattım.
Ticari düşünce, reklam metriğini şirketin finans tablosuna bağlayabilmektir. ROAS, reklam gelirinin reklam harcamasına oranıdır. POAS ise ürün maliyeti düşüldükten sonra kalan brüt kârın reklam harcamasına oranıdır. Düşük marjlı bir ürün yüksek ROAS ile satılırken bile zarar ettirebilir. İade oranı yüksek bir kategori de reklam panelinde olduğundan iyi görünür.
ROAS ve kârlılık nasıl hesaplanır?
ROAS, reklamdan gelen gelirin reklam harcamasına bölünmesiyle hesaplanır; kâra ulaşmak için gereken en düşük ROAS ise 1 / brüt kâr marjı formülüyle bulunur. Örneğin brüt marjı yüzde 25 olan bir ürünün başa baş ROAS’ı 4’tür. Bu eşiğin altında kalan her satış, reklam harcamasını karşılamaz. Aşağıdaki hesaplayıcıyla kendi rakamlarınızı deneyebilirsiniz.
Mülakatta adaya bu hesabı kendi geçmişinden bir örnekle anlattırmak, ticari düşünceyi ölçmenin en kısa yoludur. Aday başa baş ROAS kavramını, iadelerin etkisini ve marka aramalarının ayrı değerlendirilmesi gerektiğini kendiliğinden anıyorsa, panel ayarlarının ötesinde düşünüyordur.
Mülakatta hangi sorular sorulmalı?
Kısa cevap
E-ticaret pazarlama uzmanına mülakatta ne sorulmalı?
Mülakatta adaydan geçmiş bir kampanyayı iade sonrası kâr ve yeni müşteri üzerinden anlatması, ürün feed’indeki bir hatayı nasıl bulup düzelttiğini açıklaması ve reklam paneli ile mağaza paneli arasındaki sipariş farkını nasıl incelediğini örneklemesi istenmelidir. Somut bir ölçüm kurgusunu adım adım anlatabilen aday, yalnızca platform ayarlarını bilen adaydan ayrılır.
İyi mülakat soruları, adayın bildiği araçları değil, karar verme biçimini ortaya çıkarır. Bu yüzden “Google Ads biliyor musunuz?” yerine adayı kendi geçmişindeki bir durumu anlatmaya yönelten sorular sormak gerekir. Aşağıdaki listeyi görüşmelerde aynı sırayla kullanmak, adayları karşılaştırmayı kolaylaştırır.
Cevapları değerlendirirken somutluğa bakıyorum. Aday bir kurguyu anlatırken olay adı, alan adı ve sistem adı kullanıyorsa işi gerçekten yapmış olma ihtimali yüksektir. Her soruya “duruma göre değişir” diyen adaydan bir örnek istemek gerekir. Gizlilik nedeniyle marka adı ya da ciro vermemesi normaldir, ama yöntemini anlatabilmelidir.
Hangi durumlar uyarı işaretidir?
E-ticarette bir pazarlama uzmanı ya da ajans seçerken en net uyarı işareti, sonuç garantisidir. Sıralama, ROAS ya da ciro garantisi veren bir hizmet ya süreci anlamıyordur ya da riskli yöntemler kullanıyordur. Google da kimsenin Google’da birinci sıra garantisi veremeyeceğini açıkça belirtir.[1]
Google’ın SEO hizmeti alacak işletmeler için hazırladığı rehber, birkaç somut uyarı daha sayar. Ne yapacağını açıklamayan, Google’la özel bir ilişkisi olduğunu söyleyen ya da kendiliğinden gelen e-postalarla iş teklif eden firmalara karşı temkinli olunmasını önerir.[1] Aynı rehber, işletmenin işe aldığı kişinin yaptıklarından sonuçta kendisinin sorumlu olduğunu hatırlatır.[1] Bu ilke reklam yönetimi için de geçerlidir.
Reklam tarafındaki uyarı işaretleri daha az bilinir. Başarıyı yalnızca marka aramalarından gelen satışlarla raporlamak, iadeleri hiç hesaba katmamak ve reklam hesabını uzmanın ya da ajansın kendi adına açmak bunların başındadır. Marka aramaları, müşterinin zaten markayı bildiği aramalardır; bu satışların bir kısmı reklam olmadan da gelirdi.
Hesap sahipliği en sık gözden kaçan konudur. Reklam, GA4, Google Tag Manager ve Merchant Center hesapları markanın kendi adına açılmış olmalı, uzman bu hesaplara yetkiyle erişmelidir. Hesap başkasının adına açılmışsa, iş ilişkisi bittiğinde geçmiş veri, ürün onayları ve öğrenmiş kampanyalar da onunla gider.
Müşteri verisi geçen her kurguda, örneğin e-posta listesi yükleme ya da Conversions API ile sipariş gönderme sırasında, KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) kapsamında açık rıza ve aydınlatma yükümlülüğü gündeme gelir. Veri reklam platformuna düz metin olarak değil, hashlenmiş olarak gönderilmelidir. Bu konuyu bilmeyen bir aday, iyi niyetle bile şirketi risk altına sokabilir.
Kurum içi uzman mı, ajans mı, serbest çalışan mı?
Kurum içi uzman, ajans ve serbest çalışan arasındaki seçim; bütçeye, ürün sayısına, satış kanallarına ve bilgiyi içeride tutma isteğine bağlıdır. Tek bir doğru model yoktur. Önemli olan, seçilen modelde sorumlulukların ve veri sahipliğinin yazılı olmasıdır.
Kurum içi uzman, stok durumunu, kampanya takvimini ve operasyon kısıtlarını günlük olarak görür. Yazılım ekibiyle ölçüm sorunlarını hızlı çözebilir. Dezavantajı, tek bir kişinin reklam, feed, SEO, e-posta ve ölçüm işlerinin hepsinde derin olmasının zor olmasıdır.
Ajans, farklı uzmanlıkları tek sözleşmeyle sunar ve büyük kampanya dönemlerinde ekip kapasitesini artırabilir. Dezavantajı, operasyondan uzak kalması ve stok ya da kargo sorunlarını geç fark etmesidir. Serbest çalışan ise belirli bir iş için, örneğin bir ölçüm kurulumu ya da feed temizliği için esnek bir seçenektir.
Pek çok marka için işleyen model, ölçümü ve stratejiyi sahiplenen bir kurum içi uzmanın belirli işler için ajans ya da serbest çalışanlarla çalışmasıdır. Hangi model seçilirse seçilsin sözleşmede üç madde olmalıdır: tüm hesapların marka adına açılması, raporların sipariş ve iade verisini içermesi ve müşteri verisinin hangi sistemlerde nasıl işlendiğinin yazılı olması.
İlk 90 günde neler beklenmeli?
Yeni bir e-ticaret pazarlama uzmanından ilk 90 günde beklenen şey hızlı ciro artışı değil, güvenilir bir ölçüm tabanı ve önceliklendirilmiş bir yol haritasıdır. Ölçüm doğru değilse, sonraki her bütçe kararı yanlış veriye dayanır. Bu yüzden ilk dönemin çıktıları çoğunlukla görünmez ama kalıcıdır.
İlk ay genellikle denetimle geçer. Uzman reklam hesaplarını, Merchant Center tanılama ekranını, GA4 e-ticaret olaylarını ve mağaza panelindeki siparişleri karşılaştırır. Hangi satın almanın çift sayıldığını, hangi ürünlerin feed’de reddedildiğini ve hangi kampanyanın yalnızca marka aramalarından beslendiğini ortaya çıkarır. Bu denetimin sonunda yazılı bir bulgu listesi beklemek makuldür.
İkinci ay düzeltmelere ayrılır. Feed hatalarının giderilmesi, satın alma olayının doğrulanması, sunucu taraflı entegrasyonların kurulması ve izin yönetiminin tamamlanması bu dönemin işidir. Üçüncü ayda ise düzeltilmiş veriye göre bütçe kategoriler ve kanallar arasında yeniden dağıtılır. Kârlı kategoriler öne alınır, başa baş eşiğinin altında kalanlar ayrı incelenir.
Değerlendirmede kullanılacak metrikler baştan yazılmalıdır. Kanal bazında kâr ya da katkı payı, yeni müşteri kazanım maliyeti, iade sonrası net gelir ve tekrar satın alma oranı ana metriklerdir. ROAS, tıklama oranı ve dönüşüm oranı ise teşhis için kullanılan ara metriklerdir.
Sonuç ve sonraki adım
E-ticaret pazarlama uzmanı, reklam panelinde iyi görünen ROAS’ı değil, şirketin finans tablosundaki kârı ve geri dönen müşteriyi büyütmekle görevlidir. İşe alımda kanal bilgisinin yanında ürün verisi, ölçüm ve ticari düşünceye bakmak, garanti veren ve yöntemini açıklamayan adaylardan uzak durmak gerekir. Hesapların ve verinin markanın kendi adına olması ise modelden bağımsız bir kuraldır.
Bir sonraki adım olarak iş tanımınızı bu yazıdaki dört yetkinlik grubuna göre yeniden yazmanızı ve mülakat kontrol listesini görüşmelerde aynı sırayla kullanmanızı öneririm. Online mağazalar için hangi işleri üstlendiğimi e-ticaret SEO ve reklam yönetimi sayfasında, geçmiş deneyimimi ise hakkımda sayfasında bulabilirsiniz.
Bu yazıdaki terimler
- E-ticaret pazarlama uzmanı
- E-ticaret pazarlama uzmanı, online mağazaların müşteri kazanımını ve satış büyümesini dijital kanallarla yöneten bir pazarlama profesyonelidir. Reklam, ürün feed'i, SEO ve ölçüm altyapısını birlikte kurar; başarısını kârlı sipariş ve tekrar eden müşteriyle ölçer.
- POAS
- POAS (Profit on Ad Spend), reklamdan gelen siparişlerin brüt kârının reklam harcamasına oranı olan bir kârlılık metriğidir. Ürün maliyeti ve değişken giderler düşüldükten sonra hesaplandığı için düşük marjlı ürünlerin ROAS'ta iyi görünmesini engeller.
- ROAS
- ROAS (Return on Ad Spend), reklamdan elde edilen gelirin reklam harcamasına oranı olan bir verimlilik metriğidir. Gelir / harcama formülüyle hesaplanır. Ürün maliyetini, kargoyu ve iadeleri hesaba katmadığı için tek başına kârlılığı göstermez.
Sık sorulan sorular
E-ticaret pazarlama uzmanı ne iş yapar?
E-ticaret pazarlama uzmanı, bir online mağazanın ürünlerini doğru kişilere gösteren ve bu ziyaretleri kârlı satışa çeviren kanalları yönetir. İşi reklam hesapları, ürün feed'i, SEO, ölçüm altyapısı ve satış sonrası verinin reklam platformlarına geri gönderilmesini kapsar. Başarısı tıklama sayısıyla değil, kârlı sipariş ve geri dönen müşteriyle ölçülür.
E-ticaret uzmanı ile dijital pazarlama uzmanı arasındaki fark nedir?
Dijital pazarlama uzmanı genellikle marka, içerik ve kampanya iletişimine odaklanır. E-ticaret pazarlama uzmanı ise ürün kataloğu, stok, fiyat ve sipariş verisiyle doğrudan çalışır. Shopping kampanyaları, ürün feed'i, sepet ve ödeme adımlarının ölçümü bu rolün kendine özgü işleridir.
E-ticaret pazarlama uzmanında hangi yetkinlikler aranmalı?
Google Ads ve Meta Ads hesap yönetimi, Merchant Center ve ürün feed'i bilgisi, e-ticaret SEO ve GA4 e-ticaret ölçümü temel yetkinliklerdir. Bunlara ek olarak ROAS yerine kârlılıkla düşünebilmesi, iade ve stok verisini kampanya kararlarına katabilmesi gerekir. Teknik ekip ve operasyonla aynı dili konuşması da kritik bir beceridir.
E-ticaret için uzman mı işe alınmalı, ajansla mı çalışılmalı?
Karar bütçeye, ürün sayısına, satış kanallarına ve şirketin bilgiyi içeride tutma isteğine bağlıdır. Kurum içi uzman stok, kampanya takvimi ve operasyona yakındır. Ajans ise farklı uzmanlıkları tek sözleşmeyle sunar. Hangi model seçilirse seçilsin reklam, analitik ve Merchant Center hesapları markanın kendi adına açılmış olmalıdır.
E-ticaret pazarlama uzmanının başarısı nasıl ölçülür?
Başarı, kanal bazında kârlılık, yeni müşteri kazanım maliyeti, iade sonrası net gelir ve tekrar satın alma oranıyla ölçülür. ROAS, tıklama oranı ve dönüşüm oranı teşhis için kullanılan ara metriklerdir. Bu metriklerin hepsinin aynı sipariş verisinden okunması gerekir.
Kaynaklar
Konunun tamamı: E-ticaret SEO rehberi ↗ · E-ticaret Reklamları rehberi ↗