Core Web Vitals İyileştirme: LCP, INP ve CLS Rehberi
Core Web Vitals iyileştirme adım adım: saha verisini okuma, LCP'yi alt parçalarına ayırma, INP için uzun görevleri bölme ve CLS'yi sıfıra yaklaştırma.
Core Web Vitals iyileştirme, sayfanın yükleme hızını (LCP), etkileşime yanıtını (INP) ve görsel kararlılığını (CLS) gerçek kullanıcıların çoğunluğunda iyi eşiğin altına çekme işidir. Doğru sıra şudur: önce saha verisinden hangi metriğin ve hangi şablonun sorunlu olduğunu bul, sonra o metriği alt parçalarına ayırıp en büyük parçayı düzelt. Rastgele “hız eklentisi” kurmak yerine bu sırayı izlemek hem zaman kazandırır hem de kalıcı sonuç verir.
Core Web Vitals’ın ne olduğunu ve teknik SEO içindeki yerini teknik SEO nedir yazımda anlattım. Bu yazı uygulamaya odaklanıyor: hangi aracı ne için açacağını, her metriği hangi koddaki değişiklikle düzelteceğini ve düzeltmeyi nasıl doğrulayacağını adım adım anlatıyorum.
Core Web Vitals eşikleri nelerdir?
Core Web Vitals’ta iyi deneyim eşikleri LCP için 2,5 saniye, INP için 200 milisaniye ve CLS için 0,1’dir.[2] Google, bu değerlerin sayfa yüklemelerinin 75. yüzdelik dilimine göre ve mobil ile masaüstü ayrı ayrı değerlendirilmesini öneriyor.[2] Yani bir sayfanın “iyi” sayılması için ziyaretlerin en az yüzde 75’inde üç metriğin de eşiğin altında kalması gerekir.
- LCP: en büyük içeriğin görünmesi
- ≤ 2,5 sn
- INP: etkileşime görsel yanıt
- ≤ 200 ms
- CLS: beklenmedik düzen kayması
- ≤ 0,1
Üç metrik farklı soruları cevaplar. LCP (Largest Contentful Paint), ana içeriğin ne kadar sürede göründüğünü ölçer. INP (Interaction to Next Paint), kullanıcının tıklamasına sayfanın ne kadar hızlı görsel yanıt verdiğini ölçer. CLS (Cumulative Layout Shift) ise öğelerin beklenmedik biçimde ne kadar kaydığını puanlar.
INP, 12 Mart 2024’te First Input Delay (FID) metriğinin yerini aldı. Google bu değişikliği web.dev duyurusunda açıkladı. FID yalnızca ilk etkileşimin bekleme süresine bakıyordu. INP ise sayfa ömrü boyunca yaşanan etkileşimlere bakar ve bu yüzden JavaScript yükü ağır sitelerde çok daha sert bir metriktir.
Core Web Vitals sıralamayı etkiler mi?
Google’ın Search Central dokümantasyonuna göre iyi Core Web Vitals değerleri, diğer sayfa deneyimi unsurlarıyla birlikte çekirdek sıralama sistemlerinin ödüllendirmek istediği deneyimle uyumludur.[1] Aynı dokümantasyon, sıralamanın önce alaka düzeyine baktığını da açıkça hatırlatır. Bu yüzden Core Web Vitals’ı bir sıralama kaldıracı değil, iyi içeriğin önündeki bir engel olarak görüyorum. Yavaş açılan bir sayfa, arama sonucundan gelen ziyaretçiyi ilk saniyelerde kaybeder.
Core Web Vitals nasıl ölçülür: saha verisi mi, laboratuvar verisi mi?
Core Web Vitals iki tür veriyle ölçülür: gerçek kullanıcılardan toplanan saha verisi ve kontrollü bir ortamda alınan laboratuvar verisi. Google’ın değerlendirmesi ve Search Console raporu saha verisine dayanır. Laboratuvar verisi ise sorunun nedenini bulmak ve düzeltmeyi hemen test etmek için kullanılır.
Saha verisi (field)
- Gerçek Chrome kullanıcılarından gelir (CrUX)
- Search Console ve PageSpeed Insights üst bölümü
- Google değerlendirmesinin temeli budur
- Değişiklikler haftalar içinde yansır
- Neden sorusuna cevap vermez
Laboratuvar verisi (lab)
- Tek cihaz ve simüle bağlantıyla alınır
- Lighthouse ve Chrome DevTools
- Teşhis ve tekrar test içindir
- Değişiklik anında ölçülür
- Etkileşim olmadığı için INP ölçülemez
Laboratuvar araçlarının bir sınırı var. Lighthouse gibi kullanıcısız, simüle ortamda çalışan araçlar INP’yi ölçemez, çünkü ortada gerçek bir kullanıcı etkileşimi yoktur.[2] Bu araçlarda INP’ye en yakın gösterge Total Blocking Time (TBT), yani ana iş parçacığının bloke kaldığı toplam süredir.
Ölçüme her zaman Search Console’daki Core Web Vitals raporundan başlıyorum. Rapor URL’leri benzer sayfalardan oluşan gruplar hâlinde gösterir. Bu gruplama çok işe yarar, çünkü bir gruptaki sorun genellikle aynı şablondan gelir. Raporu nasıl okuyacağını Google Search Console kullanımı yazımda ayrıca anlattım. Ardından sorunlu gruptan örnek bir URL’yi PageSpeed Insights ile açar, saha verisini ve laboratuvar teşhisini yan yana görürüm.
LCP nasıl iyileştirilir?
LCP, sayfanın ilk açılışında en büyük görselin ya da metin bloğunun ne zaman göründüğünü ölçer ve dört alt parçanın toplamıdır. Google’ın web.dev rehberi bu parçaları ilk bayt süresi (TTFB), kaynak yükleme gecikmesi, kaynak yükleme süresi ve öğe render gecikmesi olarak tanımlar.[3] LCP’yi tek bir sayı olarak değil, bu dört parçanın dağılımı olarak okumak gerekir. Chrome DevTools’un Performance panelindeki LCP içgörüsü bu dağılımı doğrudan gösterir.
| Alt parça | Neyi ölçer? | Tipik düzeltme |
|---|---|---|
| İlk bayt süresi (TTFB) | Sunucunun HTML’in ilk baytını göndermesi | CDN, önbellek, sunucu tarafı render süresini kısaltma |
| Kaynak yükleme gecikmesi | HTML geldikten sonra LCP görselinin isteğinin başlaması | Görseli HTML’de keşfedilebilir yapma, fetchpriority="high" |
| Kaynak yükleme süresi | LCP görselinin indirilmesi | WebP ya da AVIF, doğru boyut, srcset |
| Öğe render gecikmesi | İndirilen görselin ekrana çizilmesi | Render engelleyen CSS ve JavaScript’i azaltma |
En sık gördüğüm hata, LCP görseline geç yükleme (lazy loading) verilmesidir. web.dev rehberi bunu açıkça yasaklar: LCP görselini geç yüklemek her zaman gereksiz bir kaynak yükleme gecikmesi yaratır.[3] İkinci sık hata, kahraman görselini CSS arka planı olarak ya da JavaScript ile eklemektir. Bu durumda tarayıcı görseli HTML’i okurken keşfedemez ve isteği geç başlatır.
<!-- LCP görseli: HTML içinde, geç yüklemesiz, yüksek öncelikli ve boyutlu -->
<img
src="/img/hero-800.avif"
srcset="/img/hero-480.avif 480w, /img/hero-800.avif 800w, /img/hero-1200.avif 1200w"
sizes="(max-width: 600px) 100vw, 800px"
width="800" height="450"
fetchpriority="high"
alt="Kliniğin bekleme salonunun geniş açılı fotoğrafı">
Bu örnekte görsel HTML’de olduğu için hemen keşfedilir. fetchpriority="high" özniteliği, tarayıcıya bu isteğin diğer görsellerden önce gelmesi gerektiğini söyler.[5] width ve height ise aynı anda CLS’yi de korur. Sayfanın geri kalanındaki ekranın altındaki görsellere geç yükleme vermeye devam edebilirsin.
TTFB yüksekse sorun ön yüzde değil, sunucudadır. Her istekte veritabanına giden dinamik sayfalarda tam sayfa önbelleği ve bir CDN genellikle en büyük kazancı verir. Bu sitede Astro ile statik üretim ve Cloudflare Pages kullanıyorum; HTML zaten hazır olduğu için TTFB’nin büyük kısmı ağ mesafesinden ibaret kalıyor.
INP nasıl iyileştirilir?
INP, bir etkileşimin üç aşamasının toplamıdır: giriş gecikmesi, işleme süresi ve sunum gecikmesi.[4] Giriş gecikmesi, kullanıcı tıkladığında ana iş parçacığı başka bir işle meşgulse oluşur. İşleme süresi, olay dinleyicilerinin çalışmasıdır. Sunum gecikmesi ise tarayıcının sonucu ekrana çizmesi için geçen süredir.
Üç aşamanın ortak düşmanı uzun görevlerdir. web.dev’e göre 50 milisaniyeyi aşan her görev uzun görev sayılır.[5] Uzun görev çalışırken tarayıcı kullanıcının tıklamasına cevap veremez. Bu yüzden INP iyileştirmenin ana yolu, uzun görevleri küçük parçalara bölüp ana iş parçacığına sık sık nefes aldırmaktır.
// Ağır işi parçalara böl, aralarda ana iş parçacığına yol ver
async function yieldToMain() {
if (globalThis.scheduler?.yield) return scheduler.yield();
return new Promise((resolve) => setTimeout(resolve, 0));
}
button.addEventListener('click', async () => {
showLoadingState(); // 1. Kullanıcıya hemen görsel geri bildirim
await yieldToMain(); // 2. Tarayıcının bir sonraki kareyi çizmesine izin ver
await sendAnalytics(); // 3. Acil olmayan işleri sonraya bırak
});
Bu desende kullanıcı önce görsel yanıtı görür, analitik gibi acil olmayan işler sonra çalışır. scheduler.yield() destekleyen tarayıcılarda görev kuyruktaki yerini kaybetmeden ana iş parçacığına yol verir.[5] Desteklemeyen tarayıcılarda setTimeout ile aynı etki kabaca elde edilir.
Kod düzeyindeki bu düzeltmeden önce daha basit bir adım var: gereksiz JavaScript’i kaldırmak. Kullanılmayan pikseller, eski A/B test betikleri, sohbet eklentileri ve tekrar eden analitik etiketleri INP’yi doğrudan kötüleştirir. Chrome DevTools’taki Coverage paneli, yüklenen ama hiç çalışmayan kodu gösterir. Etiket yöneticisindeki her etiket için “bu veri hâlâ bir karara giriyor mu?” diye sormak çoğu zaman en hızlı kazançtır.
CLS nasıl düşürülür?
CLS, sayfadaki öğelerin kullanıcı beklemeden yer değiştirmesini puanlar ve neredeyse her zaman yer ayrılmamış içerikten kaynaklanır. En yaygın neden, width ve height değeri verilmemiş görsellerdir. web.dev, görsellere ve videolara her zaman boyut özniteliği eklemeyi ya da CSS aspect-ratio ile yer ayırmayı önerir; ayrıntılar CLS optimizasyon rehberinde yer alıyor.
Diğer sık nedenler sırasıyla şunlardır. Sonradan yüklenen çerez bandı, kampanya şeridi ya da reklam alanı içeriği aşağı iter. Web fontu geç gelince metin satırları yeniden dizilir. top ya da height gibi düzeni etkileyen CSS özellikleriyle yapılan animasyonlar da kaymaya yol açar; bunun yerine transform kullanmak gerekir.[5]
Çerez onay bandı Türkiye’deki sitelerde özellikle önemli. KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) ve GDPR nedeniyle neredeyse her sitede bir onay bandı var ve çoğu sayfanın üstüne sonradan ekleniyor. Bandı içeriği itecek şekilde değil, sabit konumlu (position: fixed) bir katman olarak göstermek CLS’yi korur. Onay bandının ölçümle ilişkisini Consent Mode v2 nedir yazımda anlattım.
Son olarak geri/ileri önbelleği (bfcache) kontrol et. bfcache, kullanıcı geri tuşuna bastığında sayfayı yeniden yüklemek yerine bellekten anında geri getirir. web.dev’e göre sayfaların bfcache’e uygun olmamasının yaygın nedenleri no-store önbellek yönergesi ve unload olay dinleyicileridir.[5]
Core Web Vitals iyileştirme sırası nasıl olmalı?
Kısa cevap
Core Web Vitals nasıl iyileştirilir?
Core Web Vitals, saha verisinden sorunlu metriği ve şablonu bulup o metriği alt parçalarına ayırarak iyileştirilir. Önce Search Console’da zayıf URL gruplarını belirle. Ardından örnek URL’yi PageSpeed Insights ve DevTools ile incele, en büyük alt parçayı şablonda düzelt ve sonucu saha verisinden doğrula.
- Search Console'daki Core Web Vitals raporunda zayıf durumdaki URL gruplarını bul.
- Her gruptan örnek bir URL'yi PageSpeed Insights ile açıp sorunlu metriği doğrula.
- Metriği alt parçalarına ayır: LCP için dört alt parça, INP için üç aşama.
- En büyük alt parçayı şablon düzeyinde düzelt.
- Değişikliği Lighthouse ve DevTools ile laboratuvar ortamında test et.
- Yayına aldıktan sonra Search Console'da doğrulamayı başlat ve saha verisini izle.
Bu sıranın en önemli kısmı şablon düzeyinde düşünmektir. Bir e-ticaret sitesinde kategori, ürün ve blog sayfaları genellikle üç ayrı şablondan gelir. Ürün şablonundaki tek bir görsel hatası, binlerce URL’yi aynı anda zayıf gruba düşürür. Aynı şekilde tek bir düzeltme hepsini birlikte iyileştirir.
- Grupla
Search Console raporundaki URL gruplarını şablonlarla eşleştir: ana sayfa, kategori, ürün, hizmet, blog.
- Önceliklendir
Önce en çok URL içeren ve organik trafiği en yüksek olan şablonla başla.
- Teşhis et
DevTools Performance kaydında LCP alt parçalarına ve uzun görevlere bak.
- Düzelt ve ölç
Değişikliği önce bir şablonda yayına al, laboratuvar ölçümünü öncesiyle karşılaştır.
- Doğrula
Search Console'da düzeltmeyi doğrula ve saha verisinin birkaç hafta içinde değişmesini izle.
Reklam trafiği alan açılış sayfaları için de aynı yöntemi uygularım. Ücretli tıklama, yavaş açılan bir sayfada organik tıklamadan daha pahalıya kaybedilir. Bu yüzden kampanya sayfalarında üçüncü taraf etiketlerini ve kahraman görselini ayrıca denetlerim. E-ticaret tarafında bu kontrolleri e-ticaret SEO kontrol listesi yazımla birlikte kullanabilirsin.
Sonuç
Core Web Vitals iyileştirme, puan kovalamak değil, gerçek kullanıcının yaşadığı gecikmeyi azaltmaktır. Saha verisinden sorunlu şablonu bul, metriği alt parçalarına ayır ve en büyük parçayı kod düzeyinde düzelt. LCP için görseli erken keşfettir ve önceliklendir. INP için uzun görevleri böl ve gereksiz JavaScript’i kaldır. CLS için her öğeye önceden yer ayır.
Bir sonraki adım olarak Search Console’daki Core Web Vitals raporunu aç ve mobil tarafta en çok URL içeren zayıf grubu not al. Teknik altyapını uçtan uca ele almak istersen SEO hizmetleri sayfamda nasıl çalıştığımı, yazılım geçmişimi ise hakkımda sayfasında bulabilirsin.
Bu yazıdaki terimler
- CLS
- CLS (Cumulative Layout Shift), sayfa yüklenirken ya da kullanılırken öğelerin beklenmedik biçimde yer değiştirmesini puanlayan bir Core Web Vitals metriğidir. Boyutu belirtilmemiş görseller ve sonradan eklenen bileşenler başlıca nedenlerdir; 0,1 altı iyi kabul edilir.
- CrUX
- CrUX (Chrome User Experience Report), Chrome kullanıcılarının gerçek sayfa deneyimlerinden toplanan ve Core Web Vitals saha verisini sağlayan herkese açık bir veri setidir. Search Console ve PageSpeed Insights'taki saha verisi bölümleri bu kaynağa dayanır.
- INP
- INP (Interaction to Next Paint), kullanıcının tıklama, dokunma ve klavye etkileşimlerine sayfanın ne kadar hızlı görsel yanıt verdiğini ölçen bir Core Web Vitals metriğidir. Sayfa ömrü boyunca gözlenen en yavaş etkileşimlerden birini raporlar; 200 milisaniye ve altı iyi kabul edilir.
- LCP
- LCP (Largest Contentful Paint), sayfanın görünür alanındaki en büyük görselin ya da metin bloğunun ekranda belirdiği anı ölçen bir Core Web Vitals metriğidir. Google'a göre iyi bir deneyim için LCP, sayfa yüklenmeye başladıktan sonraki 2,5 saniye içinde gerçekleşmelidir.
- Uzun görev
- Uzun görev, tarayıcının ana iş parçacığını 50 milisaniyeden uzun süre meşgul eden bir JavaScript ya da render işidir. Uzun görev çalışırken tarayıcı kullanıcı etkileşimine yanıt veremez; bu nedenle uzun görevler INP'yi kötüleştiren başlıca etkendir.
Sık sorulan sorular
Core Web Vitals iyileştirme sıralamayı artırır mı?
Google, iyi Core Web Vitals değerlerinin çekirdek sıralama sistemlerinin ödüllendirmek istediği deneyimle uyumlu olduğunu söylüyor. Ancak alaka düzeyi her zaman önce gelir; zayıf içerik yalnızca hızla öne çıkmaz. Hızlı sayfa, benzer kalitedeki sayfalar arasında ve kullanıcı davranışında fark yaratır.
Lighthouse puanım yüksek ama Search Console neden zayıf diyor?
Lighthouse tek bir cihazda, simüle bir bağlantıda alınan laboratuvar ölçümüdür. Search Console ise Chrome kullanıcılarından toplanan gerçek saha verisini gösterir. Yavaş telefonlar, zayıf mobil ağlar ve gerçek etkileşimler laboratuvar testinde görünmez; bu yüzden iki sonuç farklı çıkabilir.
INP neden FID'in yerini aldı?
FID yalnızca ilk etkileşimin giriş gecikmesini ölçüyordu. INP ise sayfa ömrü boyunca gerçekleşen tıklama, dokunma ve klavye etkileşimlerinin yanıt süresine bakar. Google, INP'yi 12 Mart 2024'te FID'in yerine Core Web Vitals metriği yaptı.
Core Web Vitals düzeltmesi ne zaman yansır?
Search Console'daki Core Web Vitals raporu gerçek kullanıcı verisinin kayan bir dönemine dayanır. Bu yüzden düzeltme yayına girdikten sonra iyileşme raporda kademeli görünür, birkaç hafta sürebilir. Laboratuvar araçlarında ise etki hemen ölçülebilir.
Hangi Core Web Vitals metriğinden başlamalıyım?
Search Console'da en çok URL'yi etkileyen ve zayıf durumdaki metrikten başlamak en verimli yoldur. Çoğu sitede bu, mobil LCP ya da üçüncü taraf etiketlerinin bozduğu INP olur. Sorun çoğunlukla bir şablonda olduğu için tek düzeltme yüzlerce URL'yi birlikte iyileştirir.
Kaynaklar
Konunun tamamı: Teknik SEO rehberi ↗